เด็กแต่ละช่วงวัยควรสูงขึ้นปีละกี่เซนติเมตร?
อัตราการเจริญเติบโตของเด็กมักเปลี่ยนแปลงไปตามวัย แต่ละวัยก็มีความเร็วในการเติบโตไม่เท่ากัน โดยการเติบโตที่เห็นได้ชัดและเร็วที่สุดจะเป็นช่วงทารกแรกเกิดจนถึงช่วง 6 เดือน หลังจากนั้นจะเริ่มช้าลง และจะพัฒนาความสูงอย่างก้าวกระโดดอีกครั้งหากได้รับการดูแลที่เหมาะสมทั้งด้านโภชนาการและด้านกายภาพ เช่น การออกกำลังกายที่เหมาะสมในช่วงวัยรุ่น ซึ่งจะมีเกณฑ์คร่าวๆ ดังนี้
เด็กควรสูงขึ้นกี่เซนติเมตรในแต่ละช่วงวัย?
อัตราการเจริญเติบโตของเด็กมักเปลี่ยนแปลงไปตามวัย ซึ่งแต่ละวัยก็มีความเร็วในการเติบโตไม่เท่ากัน โดยการเติบโตที่เห็นได้ชัดและเร็วที่สุดจะเป็นช่วง ทารกแรกเกิด จนถึง ช่วง 6 เดือน หลังจากนั้นจะเริ่มช้าลง และจะพัฒนาความสูงอย่างก้าวกระโดดอีกครั้งหากได้รับการดูแลที่เหมาะสมทั้งด้านโภชนาการ และด้านกายภาพ เช่นการออกกำลังกายที่เหมาะสม ในช่วงวัยรุ่น ซึ่งจะมีเกณฑ์คร่าวๆ ดังนี้
ช่วยอายุ
อัตราการเพิ่มความสูงโดยเฉลี่ย
หมายเหตุ/ลักษณะการเติบโต
แรกเกิด – 6 เดือน
~2.5 ซม. / เดือน
ช่วงที่โตเร็วที่สุด ประมาณ 15 ซม. ใน 6 เดือน
6 เดือน – 1 ปี
~1.5 ซม. / เดือน
เริ่มชะลอลง ทั้งปีจะเพิ่มประมาณ 23-25 ซม.
1-2 ปี
10-12 ซม./ ปี
วัยเตาะแตะเริ่มเดินและเคลื่อนไหวมากขึ้น
2-3 ปี
8-9 ซม./ ปี
การเติบโตเริ่มคงที่
3-4 ปี
6-7 ซม./ ปี
ระยะเตรียมพร้อมก่อนเข้าสู่วัยเรียน
4-10 ปี (ก่อนวัยรุ่น)
4-6 ซม. / ปี
โตอย่างสม่ำเสมอและคงที่
วัยรุ่นหญิง 10-14 ปี
7-10 ซม./ ปี
ช่วงฮอร์โมนเจริญเติบโตพุ่งจะเริ่มชะลอหลังมีรอบเดือน
วัยรุ่นชาย 12-16 ปี
8-12 ซม./ ปี
ช่วงฮอร์โมนเจริญเติบโตพุ่งของผู้ชายจะยาวนานกว่า
หมายเหตุ: อัตราการเพิ่มความสูง คือจำนวนเซนติเมตรที่เด็กสูงขึ้นในแต่ละปี หากเด็กมีการเติบโตน้อยกว่า 4 ซม./ปี ในช่วงอายุ 4 ปีขึ้นไป ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง
ช่วงวัยไหนที่เด็กสูงเร็วที่สุด?
โดยส่วนใหญ่ผู้หญิงจะสูงเร็วที่สุดในช่วงอายุประมาณ 11 ปี ส่วนผู้ชายจะอยู่ในช่วงอายุ 13 ปี ซึ่งเป็นช่วงที่ร่างกายเข้าสู่ช่วงเร่งการเจริญเติบโต (Growth spurt) หรือระยะการเพิ่มความสูงที่พุ่งสูงสุดในช่วงวัยรุ่น
สำหรับเด็กผู้หญิง การพัฒนาความสูงจะเริ่มเร็วขึ้นตามการเข้าสู่ช่วงวัยสาว โดยความสูงจะเพิ่มต่อเนื่องอย่างรวดเร็วจนถึงระดับหนึ่งและจะเริ่มชะลอตัวลงอย่างเห็นได้ชัดหลังจากมีประจำเดือนครั้งแรก
สำหรับเด็กผู้ชาย แม้ช่วงเร่งความสูงจะเริ่มขึ้นช้ากว่าเด็กผู้หญิงเล็กน้อยก็ตาม แต่ระยะเวลาของการเจริญเติบโตนั้นยาวนานกว่า และโดยทั่วไป เด็กผู้ชายนั้นจะมีการพัฒนาความสูงขึ้นเรื่อยๆ และจะหยุดอย่างสมบูรณ์ในช่วงอายุประมาณ 20 ปี
รู้ได้อย่างไรว่าลูกสูงช้ากว่าเกณฑ์?
ติดตามความสูงของลูกและเปรียบเทียบกับกราฟอัตราการเพิ่มความสูงมาตรฐานตามช่วงอายุอย่างสม่ำเสมอ หากพบว่าลูกสูงขึ้นน้อยกว่า 4 ซม. ต่อปี ในช่วงอายุ 4 ปีขึ้นไป อาจเป็นสัญญาณว่าเด็กเริ่มโตช้ากว่าเกณฑ์
ขั้นตอนการติดตามและประเมินพัฒนาการความสูงของเด็ก
- วัดความสูงเดือนละครั้ง ในวันและเวลาเดียวกัน เพื่อให้ได้ค่าที่ตรงที่สุด
- จดบันทึกกราฟการเจริญเติบโต เพื่อติดตามแนวโน้มอัตราความสูง
- เทียบกับค่าเฉลี่ยตามช่วงวัย
- หากต่ำกว่าเกณฑ์ติดต่อกันหลายเดือน ให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญและหาสาเหตุโดยเร็ว
ควรทำอย่างไรเมื่อลูกสูงช้ากว่าค่าเฉลี่ย?
ควรเข้ารับการปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง เพื่อประเมินและหาสาเหตุโดยเร็ว เพราะเมื่อถึงวัยผู้ใหญ่อาจทำให้ไม่สามารถสูงได้อีก การเข้าตรวจและปรับพฤติกรรมตั้งแต่เนิ่นๆ ในช่วงวัยเจริญพันธุ์ที่กระดูกยังเปิดอยู่ จึงเป็นโอกาสสำคัญที่สุดให้เด็กพัฒนาความสูงได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถเข้ามาปรึกษาผู้เชี่ยวชาญได้เลยที่ LINE: @growthcenter, Facebook: Growth & Grow Siam หรือโทร 098-168-7456 และ 080-354-7456 ได้ทุกวัน เวลา 10.00 – 20.00 น.
คำถามที่พบบ่อย
คำถาม: พันธุกรรมกำหนดความสูงกี่เปอร์เซ็นต์?
คำตอบ: พันธุกรรมมีผลต่อความสูงประมาณ 60-80% ส่วนอีก 20-40% ที่เหลือมักมาจากปัจจัยภายนอก ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของโภชนาการ การนอนหลับ การออกกำลังกาย ภาวะสุขภาพ และความเครียด ซึ่งเป็นปัจจัยที่เราสามารถส่งเสริมเพื่อช่วยให้เด็กพัฒนาความสูงได้อย่างมีประสิทธิภาพ
คำถาม: นอนดึกทำให้เด็กไม่สูงจริงหรือไม่?
คำตอบ: จริง! เพราะฮอร์โมนเร่งการเจริญเติบโต (Growth Hormone) จะหลั่งออกมามากที่สุดในช่วงที่หลับสนิท ระหว่าง 22.00-02.00 น. การนอนดึกหรือนอนไม่เพียงพอจะยับยั้งการหลั่งฮอร์โมนนี้ ส่งผลให้การเจริญเติบโตลดลงอย่างชัดเจน